Avrupa Araştırma Konseyi (ERC), 2007 yılında 7. Çerçeve Programı kapsamında kurulmuştur. 7. Çerçeve Programı'nda 7.5 Milyar Avro’luk bütçesi olan ERC, Ufuk2020 Programı kapsamında bütçedeki payını 7. ÇP’ye göre %60 artırarak 13.1 Milyar Avro’luk bütçesi ile Ufuk2020’nin en büyük bütçeli programı olmuştur. ERC’nin hedefi Avrupa’da bilimsel mükemmeliyeti güçlendirmek ve Avrupa’yı en iyi araştımacılar için bir cazibe merkezi haline getirmektir. ERC hem büyük bütçesi hem de ileri düzey araştırmacıların yanısıra genç araştırmacılara verdiği desteklerle birçok ülke için önemli bir odak noktası olmuştur. Ayrıca bugüne kadar Nobel Ödülü alan 12 araştırmacı ERC tarafından desteklenmiştir. Bu araştırmacıların 6 tanesi ERC tarafından desteklendikten sonra Nobel Ödülü’ne layık görülmüştür.

Türkiye’de yerleşik ev sahibi kurumlarda bugüne kadar 16 araştırmacı ERC çağrıları kapsamında desteklenmiştir. Fakat Türkiye’nin en çok atıf alan yayın sayısı, toplam yayın sayısı, GSYİH’dan Ar-Ge’ye ayrılan bütçe ve TZE Ar-Ge personeli sayısı göz önünde bulundurulduğunda potansiyelinin tamamının gerçekleştirilemediği değerlendirilmektedir. Bu bağlamda TÜBİTAK Uluslararası İşbirliği Daire Başkanlığı son yıllarda ERC ile desteklenen proje sayısını artırabilmek hususunda önemli adımlar atmaktadır. ERC Baş Araştırmacı Geliştirme Programı, ERC Ödül Programı, ERC Eşik Üstü Ödül Programı ve ERC Transfer Ödülü Programı bu kapsamda araştırmacıların proje önerilerini geliştirmeleri ve projelerini Türkiye’deki ev sahibi kuruluşlarda yürütmelerini teşvik etmek amacıyla oluşturulmuştur. Ayrıca ERC değerlendirmelerinden fonlanmayan proje önerilerinin iyileştirilmesi amacıyla ulusal kaynaklardan bir süre fonlanması, yürümekte olan ERC projelerinin gerekçe gösterilmesi durumunda ek ulusal fon alabilmesi için çalışmalar devam etmektedir.

 

Neden Türkiye'deki araştırmacılar ERC'ye başvurmalıdır?

... çünkü ERC tüm katılımcı ülkelere büyük bütçeli bir fon imkanı sunar.

Ufuk2020 Programı Bilimsel Mükemmeliyet Bileşeni altında yer alan ERC’nin bütçesi %17’sine denk gelmektedir. Sadece 2017 çağrıları için 1.8 Milyar Euro bütçe ayrılmış, bu bütçenin üçte ikisi başlangıç düzeyi araştırmacılara (StG, doktora sonrası 2-7 yıl deneyimi olan genç araştırmacılara) tahsis edilmiştir.  Programın yapısı gereği Türkiye veya herhangi bir ülke adına bütçe ayrılması söz konusu olmadığı için Türkiye’deki araştırmacılar başarılı proje önerileri sundukları sürece bu büyük bütçeden faydalanma hakkına sahiptir.

... çünkü ERC çağrıları genç ve ileri düzey araştırmacıların farklı kulvarlarda rekabet edebileceği şekilde tasarlanmıştır.

ERC hem genç hem de ileri düzey araştırmacılar için büyük bütçeli fonlama imkanı sunmaktadır. ERC'nin üç tip fonlama programı farklı seviyelerdeki araştırmacıların kendi aralarında rekabet etmelerine olanak vermektedir:

  • Starting Grant                 : Doktora sonrası 2-7 yıl deneyimli araştırmacılar
  • Consolidator Grant        : Doktora sonrası 7-12 yıl deneyimli araştırmacılar
  • Advanced Grant             : Son 10 yıl içerisinde ileri düzey araştırma yapmakta olan lider pozisyonundaki araştırmacılar


...çünkü ERC yurtdışındaki araştırmacıların Türkiye'ye gelmeleri için önemli fırsatlar oluşturmaktadır.

ERC’nin hedefi Avrupa’da bilimsel mükemmeliyeti güçlendirmek ve Avrupa’yı en iyi araştırmacılar için bir cazibe merkezi haline getirmektir. ERC hem büyük bütçesi hem de ileri düzey araştırmacıların yanısıra genç araştırmacılara verdiği desteklerle birçok ülke için önemli bir odak noktası olmuştur. ERC projesini yürüten Baş Araştırmacı dilerse tam veya yarı zamanlı olarak projesini Türkiye’de yürütme hakkında sahiptir. (Toplam çalışma zamanının en az %50’sinde AB Üye ve Asosiye Ülkelerinde bulunma ve yine toplam çalışma zamanını proje tipine göre en az %30-%50’sini projeye harcama kuralına sadık kalmak şartı ile). Ayrıca Baş Araştırmacı projenin ERC tarafından desteklenme kararının alınmasından sonra projenin tamamı veya bir kısmı AB Üye veya Asosiye Ülkeleri’ndeki başka bir üniversiteye kolaylıkla taşıyabilmektedir (portability rule). ERC bu özellik ile Avrupa’daki üniversiteler arasında rekabeti artırmayı ve üniversitelerin en iyi araştırmacıları en iyi çalışma koşullarında istihdam edebilmelerini hedeflemektedir.

TÜBİTAK bu amaçtan yola çıkarak “Hedef Türkiye Girişimi”ni 2010 yılında başlatmıştır. Nitekim 2011-2016 yıllarını kapsayan Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi’nde ve 2014-2018 yıllarını kapsayan Onuncu Kalkınma Planı’nda da bu konuya özel önem atfedilmektedir. Bu kapsamda öncelikle ABD olmak üzere MIT, Yale, Stanford gibi önde gelen üniversitelerde Hedef Türkiye Konferansları düzenleyerek, hem Türk hem de yabancı araştırmacılara öncelikle ERC Programı olmak üzere ulusal/uluslararası fon programları hakkında bilgi vermektedir. TÜBİTAK uluslararası kariyer fuarlarına da katılım sağlayarak Türkiye Araştırma Alanı’nın tanıtımını düzenli olarak yapmaktadır. Hedef Türkiye Girişimi Avrupa Komisyonu ve Avrupa’daki bazı ülkelere ilham vermiş ve benzer girişimlerin oluşturulmasına yol açmıştır.

TÜBİTAK ayrıca Türkiye’deki üniversitelere yurtdışındaki en iyi araştırmacıların çekilebilmesine yönelik farkındalık yaratmak amacıyla her düzeyde bilgilendirme ve istişare toplantıları gerçekleştirmektedir.

 

… çünkü Türkiye'nin ERC Programı'ndaki başarı oranı yükseltilebilir.

ERC sadece bilimsel mükemmeliyet kriterlerine dayalı bir değerlendirme sistemi kurmuştur. Baş araştırmacının ve proje önerisinin bilimsel içeriği toplam 25 panel tarafından incelenmektedir. AB’nin politik öncelikleri, coğrafik dağılım, ev sahibi kurumun araştırma altyapısı ve deneyimi gibi hususlar değerlendirme kriterleri içerisinde yer almamaktadır. Ayrıca program hakkındaki tüm bilimsel kararlar 22 tanınmış bilim insanından oluşan bağımsız bir Bilim Kurulu tarafından yapılmaktadır. Bu şeffaf süreç Türkiye’deki araştırmacıların başarılı olması için kolaylıklar sağlamaktadır.

 

Grafik 1. Yıllara göre Türkiye’nin ERC performansı. Grafikte başvuru sayıları ve ERC tarafından fonlanan proje sayıları gösterilmiştir. (Kaynak: ERC)