TRL nedir? Nasıl belirlenir?

  • Teknoloji Hazırlık Seviyesi (Technology Readiness Level –TRL), geliştirilmekte olan bir teknolojinin olgunluk ve kullanılabilirlik seviyesini ölçmek amacıyla kullanılan bir endekstir. NASA araştırmacıları tarafından 1970’li yıllarda geliştirilen bu endeks daha çok karar vericiler için karşılaştırma (benchmarking), risk yönetimi ve fonlama kararı verme amacıyla kullanılır. TRL, 1’den 9’a kadar sıralanır. KOBİ Aracına sunulacak projelerin en az TRL6 seviyesinde olması gerekir. Bir diğer deyişle proje sunarken elinizde fikir aşamasından ziyade prototipi oluşturulmuş veya buna yakın bir seviyedeki bir proje önerisinin olması beklenmektedir. TRL6 değerinde olan bir projenin teknoloji doğrulaması aşamasında olduğunu söyleyebiliriz. Ürünün denendiği konusunda somut veriler sunulabilmeli ve metodolojinin oluşmuş, gerçek ortamda uygulamasının yapılmış olduğu gösterilebilmelidir. Örnek olarak, başarı ile tamamlanmış olan TEYDEB projelerinin TRL6 değerinde olduğu söylenebilir.
     
  • Birden fazla parçadan oluşan sistemlerde TRL değerinin belirlenmesinde projenin bütünü için bir TRL belirtmek yerine parçaların TRL’leri düşünülebilir ve projenin farklı kısımlarının TRL değerleri farklı aktarılabilir. Böyle bir durumda sistemi oluşturan parçaların teker teker TRL değerleri tanımlanabilecek ve TRL6’dan düşük bir parça varsa buna yönelik rasyonel açıklama(lar)da (bu parçanın tüm sistemin ne kadarını oluşturduğu gibi) bulunmak uygun olabilecektir.
     
  • Hâlihazırda pazarda mevcut olan bir sistemin/ürünün (TRL9) modifikasyonu veya geliştirilmesine yönelik bir projede, yapılacak iyileştirmeler (inovasyon çalışmasını mümkün kılacak derecede) sistemin TRL6 değerine indirgenmesine neden olur. Proje önerisinde bu durum belirtilmedir.
     
  • Projeye konu olan sistem/ürünün TRL6 veya üstü seviyede olduğuna yönelik TRL seviyelerini açıklayan dokümanlardan referanslar alınabilir. Proje çıktısı olarak hedeflenen nihai ürünün son kullanıcılarının da projeye dâhil edilmesi mevcut TRL seviyesine yönelik algıyı güçlendirebilir.
     
  • TRL6 ve üstü seviyedeki inovasyon çalışmalarının, mevcut seviyeye gelinceye kadarki süreçleri proje teklifinde anlatılmalıdır. (Örneğin TÜBİTAK TEYDEB projesi/ulusal destekler kullanılarak Ar-Ge çalışmalarının büyük bir bölümü tamamlanmış ve TRL6’ya ulaşılmıştır vb.)